Een struisvogelei met een schilderij van Mesdag erin. Mini-kwarteleitjes met piepkleine motiefjes. Fabergé-achtige pronkstukken die gewoon in Drenthe staan. In Zeijen gebeurt iets wat u niet elke dag ziet: eierkunst in alle soorten en maten. En ja, u moet er echt een beetje gek voor zijn… maar misschien bent u dat stiekem ook.
Wat maakt eieren zo fascinerend als kunstobject?
Een ei lijkt simpel. Wit, breekbaar, ontbijt. Maar in de handen van een kunstenaar verandert het in een klein universum. Ronde vorm, glad oppervlak, en tegelijk zo kwetsbaar. Dat zorgt direct voor spanning.
Daar komt nog iets bij. In veel landen is het versieren van eieren een eeuwenoude traditie. Vooral in Oost-Europa horen eieren bij verhalen over leven, dood, geloof en lente. Elk motief heeft daar een betekenis. Als u dat eenmaal weet, kijkt u nooit meer hetzelfde naar een ei.
Van Oost-Europese traditie naar Drentse passie
Bij Geeske de Vries-Boerema begon het allemaal in Oost-Europa. Daar zag ze hoe elk land zijn eigen eicultuur heeft. In Polen andere patronen dan in Oekraïne. Andere kleuren. Andere symbolen.
Ze nam eieren mee als cadeautje. Eerst een paar. Toen meer. En op een dag was het geen hobby meer, maar een echte verzameling. Vanuit die liefde ontstond in Zeijen de tentoonstelling Kunst op Schaal. Inmiddels al veertig jaar lang.
De Oranjerie in Zeijen: een wereldreis in eieren
Stelt u zich een ruimte voor waar elke vitrinekast een verhaal fluistert. Zo voelt de Oranjerie tijdens deze tentoonstelling. Overal waar u kijkt, ziet u een andere wereld in miniatuur.
U vindt er onder andere:
- Struisvogeleieren, groot en robuust, maar vol verfijnde details
- Piepkleine kwarteleitjes, zo klein dat u bijna uw adem inhoudt als u kijkt
- Nep-Fabergé-eieren uit Frankrijk, rijk versierd, vol glitter en glans
- Eieren uit India, met bijzondere patronen en felle kleuren
- Eieren die volledig zijn omgetoverd tot dierenfiguurtjes
Alles is op kleur ingericht. Niks zomaar neergezet. U loopt als het ware door een regenboog van eieren. Dat maakt de tentoonstelling niet alleen bijzonder, maar ook heel rustig om te bekijken. Uw ogen weten precies waar ze naartoe moeten.
Eieren die geen paaseieren willen zijn
De meeste mensen denken bij versierde eieren meteen aan Pasen. Leuk voor een paar weken, daarna de doos weer in. In Zeijen ligt dat anders. Hier zijn de eieren bedoeld als kunstobject, net als een schilderij of beeld.
Dat ziet u heel duidelijk bij de werken van de Groningse ei-kunstenaar Lex Rasterhoff. Hij beschildert vooral de binnenkant van struisvogeleieren. Ja, de binnenkant. U kijkt letterlijk in een mini-museum als u zo’n ei opent.
Schilderijen verstopt in een struisvogelei
Rasterhoff werkt met bekende Nederlandse beelden, maar dan in een totaal andere vorm. Geen doek. Geen lijst. Een ei.
U kunt in zijn eieren bijvoorbeeld tegenkomen:
- Een zeegezicht in de stijl van Mesdag
- Een rij vuurtorens langs de kust
- Typische Groningse molens en boerderijen
- De skyline van Groningen in miniatuurvorm
Hij wil niet dat u denkt: “Wat een mooi paasei.” Hij wil dat u denkt: “Wat een bijzonder schilderij.” Alleen dan toevallig in een ei. Het is kunst die u het hele jaar door in huis kunt laten staan, op een plank, in een kast, op een sokkel. Niet seizoensgebonden. Gewoon altijd mooi.
“Je moet er een beetje gek voor zijn” – en dat klopt
Eerlijk is eerlijk. Wie duizenden eieren verzamelt, sorteert, vervoert en uitstalt, moet wel iets bijzonders hebben. Een tikje eigenwijs. Een beetje obsessief. Maar vaak ontstaat juist daar de mooiste kunst.
Geeske kent bijna elk ei. Ze weet waar het vandaan komt, wie het maakte en hoe het is bewerkt. Schilderen aan de buitenkant. Of juist aan de binnenkant. Snijden, knippen, bewerken met klei. Metaal erbij. Steentjes erop. Soms is het zó fijn en precies, dat u bijna niet gelooft dat het op een echte schaal is gedaan.
Hoe blijft het allemaal heel? De kunst van het vasthouden
Eieren en grote mensenmassa’s. Dat klinkt als een recept voor brokken. Toch valt het mee. Er breekt wel eens iets, maar veel minder dan u denkt.
Er is een simpele regel: pak een ei nooit vast aan de boven- en onderkant. Dan oefent u druk uit op de zwakste punten. Leg het ei liever zacht in uw handpalm, alsof u water draagt. Zo verdeelt u het gewicht en blijft het schaal heel. Een kleine tip, maar goud waard als u zelf met eieren aan de slag wilt.
Zelf thuis aan de slag met eenvoudige eierkunst
Heeft u na zo’n tentoonstelling zin om zelf iets te proberen? Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Met een paar simpele materialen kunt u thuis al prachtige, kleine kunstwerkjes maken.
Eierkunst basis: ei uitblazen
Voor bijna elke vorm van eierkunst is een leeg ei handig. Zo doet u dat veilig:
- Neem 6 middelgrote kippeneieren
- Prik met een punaise of dikke naald een klein gaatje aan de bovenkant
- Prik een iets groter gaatje aan de onderkant (ongeveer 3–4 mm)
- Steek een satéprikker voorzichtig door het ei en roer het binnenste los
- Blaas via het kleine gaatje de inhoud in een kom, tot het ei helemaal leeg is
- Spoel het ei zachtjes uit met lauwwarm water en laat het minimaal 2 uur drogen
Eenvoudige decoratie-ideeën voor beginners
Met lege eieren kunt u van alles doen. Een paar rustige starters:
- Marmerverf-eieren: meng 200 ml water met 2–3 druppels nagellak in een bakje, rol 4 uitgeblazen eieren er snel doorheen en laat ze drogen
- Servet-techniek: knip motieven uit papieren servetten, gebruik 50 ml decoupage-lijm en plak de stukjes op 4 eieren, laagje lijm eroverheen, laten drogen
- Minimalistische streepjes: gebruik 2 permanente stiften (bijvoorbeeld zwart en goud) en teken fijne lijntjes of stippen in patronen
Het hoeft niet perfect te zijn. Het gaat om het plezier van het maken. En om het bijzondere gevoel dat u met zoiets kleins toch iets heel persoonlijks creëert.
Waarom u dit eigenlijk een keer gezien moet hebben
U hoeft geen kunstenaar te zijn om eierkunst te waarderen. Als u van verhalen houdt. Van bijzondere details. Van dingen die bijna niemand anders doet in Nederland. Dan is deze tentoonstelling in Zeijen een klein cadeautje.
U loopt er langs vitrinekasten, en merkt dat u langzamer gaat kijken. Dat u dichterbij komt. Even met uw neus bijna tegen het glas. Hoe hebben ze dát in hemelsnaam op zo’n ei gekregen? Precies daar, in dat moment van verwondering, zit de magie.
Praktisch: wanneer en hoe lang te zien?
De 40e editie van Kunst op Schaal in de Oranjerie in Zeijen is te bezoeken tot en met zondag 4 april, de dag voor Pasen. Daarna verdwijnt alles weer. Elk ei wordt geteld, ingepakt en gaat terug naar de maker of naar de verzamelaar.
Misschien is dat nog wel het meest bijzondere. U weet: wat u daar ziet, staat straks weer verspreid over de wereld. In woonkamers, ateliers, kasten. Deze verzameling bestaat maar even. En precies daarom wilt u hem niet missen.
